We vervangen technologie vaak omdat een contract afloopt, een toestel boekhoudkundig is afgeschreven of omdat er inmiddels een nieuwer model bestaat. Maar geen van die dingen betekent automatisch dat een toestel technisch aan het einde van zijn leven is. Daar zit een vreemde tegenstelling, want organisaties proberen hun gebruik van grondstoffen, energie en materialen terug te dringen, terwijl goed functionerende technologie volgens een vaste cyclus wordt vervangen. International E-Waste Day (14 oktober) en International Repair Day (17 oktober) zijn volgens Sharp Electronics dan ook een goed moment om die wegwerpmentaliteit ter discussie te stellen.
Leeftijd alleen zegt weinig over de werkelijke levensduur van een apparaat. Veel relevanter zijn de technische staat, het onderhoud, het energieverbruik en de vraag of het apparaat nog goed aansluit bij de behoeften van de gebruiker. Dat geldt voor technologie in het algemeen: van displays en andere audiovisuele oplossingen tot printers. Een printer van vier of vijf jaar oud hoeft technisch nog lang niet ‘op’ te zijn. Goed onderhoud kan de levensduur bovendien verder verlengen. Sharp biedt daarom inmiddels onderhoudscontracten aan met een looptijd van zeven tot acht jaar.
“Een contract is geen houdbaarheidsdatum. Als technologie nog betrouwbaar en efficiënt doet waarvoor deze bedoeld is, is er geen reden om die automatisch te vervangen,” zegt Marco van Vliet, Product Manager Office Solutions bij Sharp Benelux.
Niet vervangen betekent niet nooit vervangen
Langer gebruik betekent niet automatisch dat een apparaat gedurende zijn hele levensduur op dezelfde plek moet blijven staan. Hergebruik en refurbishment kunnen de levensduur verlengen. Daarbij zijn vooral de technische staat, het aantal draaiuren en de mogelijkheden voor onderhoud bepalend.
In de praktijk worden printers na afloop van een leaseperiode bijvoorbeeld steeds vaker beoordeeld op hun geschiktheid voor een tweede leven. Apparaten die technisch nog in goede staat zijn, kunnen worden gerefurbished en opnieuw ingezet. Andere kunnen dienen als bron voor onderdelen. Zo verkocht Sharp vorig jaar 3,5 procent van zijn printers als refurbished model.
Ook bij displays zegt leeftijd op zichzelf weinig over de resterende levensduur. Een scherm dat relatief weinig draaiuren heeft gemaakt, kan technisch nog jaren mee. Sommige fabrikanten nemen het aantal draaiuren daarom mee bij de beoordeling of apparatuur opnieuw kan worden ingezet en welke garantie daarbij nog verantwoord is.
De vraag wanneer technologie aan vervanging toe is, kent dan ook geen eenduidig antwoord. Nieuwere apparatuur kan energiezuiniger of beter beveiligd zijn, terwijl langer gebruik juist de vraag naar nieuwe grondstoffen en productie kan beperken. Een goed moment om apparatuur te vervangen vraagt daarom om een bredere afweging: hoe presteert het apparaat nog, hoeveel energie verbruikt het, is onderhoud mogelijk en blijft het veilig en betrouwbaar?
Van vervangingscyclus naar levenscyclus
Een langere levensduur van technologie is bovendien een gedeelde verantwoordelijkheid van organisaties en fabrikanten. Fabrikanten bepalen al bij het ontwerp hoe lang een apparaat bruikbaar blijft, hoeveel energie het verbruikt, hoe eenvoudig het te onderhouden is en welke mogelijkheden er zijn voor hergebruik. Ook software- en beveiligingsupdates spelen daarin een rol. Een apparaat kan technisch nog prima functioneren, maar moet ook veilig gebruikt kunnen blijven worden.
De verantwoordelijkheid van fabrikanten stopt niet bij de producten zelf. Ook verpakkingsmaterialen spelen een rol. Bij Sharp bestond afgelopen jaar 91 procent van het verpakkingsmateriaal uit hernieuwbaar, biobased materiaal dat eenvoudig te recyclen is. Verpakkingsmateriaal van geleverde printers en displays wordt bovendien bij eindgebruikers opgehaald.
Organisaties hebben op hun beurt invloed via de keuzes die ze maken bij de aanschaf en het gebruik van technologie. Hoe lang gaat een apparaat mee? Hoeveel energie verbruikt het? Hoe zit het met de beveiliging? En wat gebeurt ermee wanneer het niet meer nodig is?
Zo verschuift de aandacht van een vaste vervangingscyclus naar de volledige levenscyclus van technologie: bewust kiezen, goed gebruiken en onderhouden, repareren en waar mogelijk opnieuw inzetten.
